Strona Główna

logotypnowy2 

  • Rejestracja
Partnerzy FM Lewiatan

Partnerzy

Zobacz, jakie podmioty współpracują z Forum Młodych.
Dołącz do nich!
Projekty

Projekty

Dowiedz się, jakie projekty realizujemy lub wspieramy. Czytaj więcej...
Success Stories

Success Stories

Poczytaj o sukcesach, jakie odnieśli członkowie i alumni Forum Młodych.
Warto do nas dołączyć!
sobota, 04 czerwiec 2016 10:39

Sojusz dla Kompetencji

Wspólny projekt Forum Młodych Lewiatan i Uniwersytetu SWPS wspierający studentów i absolwentów wchodzących na rynek pracy. Podczas konferencji i sesji warsztatowych studenci i absolwenci będą mieli niepowtarzalną możliwość wymieniać się doświadczeniami z pracodawcami i dyskutować o tym, jakie mają oczekiwania względem siebie w 5 głównych obszarach:

 
            • Kompetencje miękkie
            • Kompetencje twarde
            • Projekty studenckie
            • Wolontariat
            • Kultura organizacyjna

Serdecznie zapraszamy do udziału w wydarzeniu:
https://www.facebook.com/events/288263854842646/
Dział: Aktualności

7 czerwca Jakub Gontarek, Justyna Politańska, Piotr Stanisławski oraz Małgorzata Sternik reprezentowali Forum Młodych w spotkaniu z Przewodniczącym Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego, Henri Malosse, które odbyło się w siedzibie przedstawicielstwa Komisji Europejskiej w Polsce.

poniedziałek, 20 maj 2013 19:44

Rynek pracy w Polsce w marcu 2013

Główny Urząd Statystyczny po raz kolejny opublikował miesięczne dane dotyczące rynku pracy w Polsce.

 

Marcowe dane nie napawają optymizmem. Stopa bezrobocia spada wolniej niż się spodziewano. Dane z rynku pracy odzwierciedlają stan całej gospodarki, która już wkrótce powinna wyjść z dołka.

czwartek, 07 marzec 2013 00:00

Europa, bezrobocie i brak stabilizacji

Tłumaczenie: Jakub Gontarek

 

Globalny kryzys finansowy 2008 powoli przerodził się w globalny kryzys bezrobocia. W najbliższej przyszłości otworzy to drogę do politycznego kryzysu, który dosięgnie trzy główne filary globalnego systemu – Europę, Chiny oraz Stany Zjednoczone. Nadchodzące kryzysy będą różnić się intensywnością, reakcją polityczną oraz relacją względem kryzysu finansowego. Ale jest jeden wspólny element, bezrobocie, które systematycznie zastępuje i będzie zastępował finanse jako centralny problem systemu finansowego.

Europa jest najistotniejszym punktem tego kryzysu. W ostatnim tygodniu we Włoszech przeprowadzono wybory i partią, która zdobyła ponad 25% głosów – zajęła trzecie miejsce – była nowa inicjatywa Ruch Pięciu Gwiazd, na której czele stoi profesjonalny komik. Dwa fakty dotyczące tej partii są interesujące. Pierwszy - jednym z głównych postulatów tego ruchu jest żądanie umorzenia części włoskiego długu, jako mniejsze zło. Drugim jest to, że Włochy z 11,2 procentowym bezrobociem, są dalekie od bycia przykładem kraju o najgorszej sytuacji na rynku pracy w Unii Europejskiej.  Niemniej jednak Włochy wychowują radykalne partie głęboko przeciwne polityce oszczędności jaka obecnie ma miejsce.

Dotychczas głównym tematem debat w Europie była odpowiedź na pytanie jak rozwiązać problem zadłużenia wewnętrznego i związanego z nim zagrożenia dla europejskiego systemu bankowego. Języczkiem u wagi był problem, kto będzie ponosić ciężar stabilizacji całego systemu.  Powszechnym stanowiskiem, praktycznie w całej Europie, było przekonanie, że Europa potrzebuje surowych regulacji, a wydatki rządowe powinny być drastycznie ograniczone, dzięki czemu dług wewnętrzny – jednakowo zrestrukturyzowany może istnieć – nie spowoduje niewypłacalności państw.

Jedną z konsekwencji polityki oszczędności jest recesja. Gospodarki wielu krajów Europy, szczególnie te w euro strefie, są przeciwne cięciom wydatków, których oczywistym efektem będzie ograniczenie zakupów dóbr i usług. Jeżeli nadrzędnym celem jest stabilizacja systemu finansowego to, takie działanie ma sens. Ale co jeśli istnienie stabilności finansowej jako głównego celu zależy od konsensusu angażującego wiele grup społecznych. Kiedy bezrobocie rośnie, to konsensus przesuwa się i zmieniają się także kluczowe zagadnienia. Kiedy bezrobocie staje się znacząco wysokie, to cały system polityczny ulega zmianie. Z mojego punktu widzenia, wybory we Włoszech były pierwszym, ale spodziewanym wstrząsem.

Wzorzec powstający w Europie

Przyjrzyjmy się geografii bezrobocia. Tylko cztery kraje w Europie mają bezrobocie niższe niż 6%: graniczące ze sobą kraje – Niemcy, Austria, Holandia i Luksemburg. Bezpośredni sąsiedzi mają wyższe bezrobocie Dania 7,4%, Wielka Brytania 7,7%, Francja 10,6% i Polska 10,6%. Dalej na peryferiach, Włochy z 11,7% bezrobociem, Litwa z 13,3%, Irlandia 14,7%, Portugalia 17,6, Chorwacja 18,7%, Hiszpania 26,2 procent i gracja 27%.

bezrobocie UE mapa

Bezrobocie w Europie, styczeń 2013
Żródło: Eurostat

Niemcy, czwarta światowa gospodarka jest centrum przyciągania w Europie. Eksport towarów i usług stanowi 51% niemieckiego produktu krajowego, i więcej niż połowa niemieckiego eksportu sprzedawana jest to innych krajów europejskich. Niemcy traktują Unię Europejska jako strefę wolnego handlu, jako sposób na przetrwanie. Bez wolnego dostępu do unijnych rynków, ich eksport ucierpiałby znacząco, a bezrobocie mogłoby wybuchnąć. Euro jest narzędziem jakie Berlin, ze swoim znaczącym wpływem , wykorzystuje do zarządzania relacjami handlowymi – a to stawia pozostałych członków strefy euro w niekorzystnej sytuacji. Kraje z relatywnie niskimi stawkami powinny mieć przewagę konkurencyjną nad niemieckim eksportem. Jednak, wiele ma ujemny bilans handlowy. Dlatego też, kiedy kryzys finansowy wybuchł, ich zdolność do zarządzania była niewystarczająca i prowadziła do kryzysu zadłużenia, który w konsekwencji podkopał ich pozycję przez politykę zaciskania pasa. Szczególnie w przypadkach kiedy ich członkostwo w strefie euro nie pozwalało na wykorzystanie własnej polityki monetarnej.

To nie oznacza, że państwa te nie były rozrzutne w wydatkach socjalnych, ale leżąca u podstaw spowolnienia przyczyna jest o wiele bardziej złożona. Ostatecznie kryzys był zakorzeniony w rzadkim przypadku strefy wolnego handlu, która została zbudowana na dużej gospodarce uzależnionej od eksportu. (Niemcy są trzecim największym eksporterem na świecie po Chinach i Stanach Zjednoczonych). Północnoamerykańskie Strefa Wolnego Handlu (NAFTA) jest zbudowana w oparciu o import netto. Wielka Brytania była importerem netto z całego imperium. Niemiecka siła zdestabilizowała cały system. Porównując stopę bezrobocia w krajach z „bloku niemieckiego” z krajami południowej Europy, trudno wyobrazić sobie, że należą ode do tej samej grupy.

Nawet sytuacja Francji, która ma relatywnie niskie bezrobocie, jest bardziej skomplikowana niż się wydaje. Bezrobocie w tym kraju jest skoncentrowane na dwóch głównych terytoriach – północy i południu, przy czym w południowo-wschodnim regionie jest najwyższe. Dlatego też, jeżeli popatrzymy na mapę Europy, południowa część została doświadczona nadzwyczajnie silnie bezrobociem, Wschodnia Europa - nie aż tak silnie. Niemniej Niemcy, Austria, Holandia i Luksemburg zostały niemalże nietknięte. Jak długo to potrwa, wciągając gospodarkę Niemiec w kryzys jest drugorzędną kwestią. Jednak zróżnicowanie w strefie mówi nam wiele o wyłaniającej się geopolityce w tym regionie.

Portugalia, Hiszpania i Grecja doświadczają przeżywają spowolnienie gospodarcze. Ich stopa bezrobocia jest wyższa niż w Stanach Zjednoczonych w czasie Wielkiego Kryzysu. Zasada jaką przyjąłem przy opisywaniu skali bezrobocia polega na założeniu, że na każdą osobę bezrobotną, trzy inne zostają dotknięte, niezależnie czy małżonkowie, dzieci, czy ktokolwiek. Oznacza to, że kiedy stopa bezrobocia osiąga 25%, wirtualnie każdy go doświadcza. Przy stopie równej 11% około 44% społeczeństwa jest pod jego wpływem.

Można przypuszczać, że dane nie są aż tak złe jak się wydaje, gdyż ludzie pracują w szarej strefie. To może być prawdą, ale na przykład w Grecji podaż środków farmaceutycznych jest ograniczona jako efekt baraku gotówki na zakupy z importu. Hiszpańskie regionalne rządy planują kolejne zwolnienia. Wymienione kraje osiągnęły punkt zwrotny, po minięciu którego trudno jest się odbudować. W pozostałej części peryferii Europy, kryzys bezrobocia wzmaga się. W tym przypadku dane makroekonomiczne liczą się znacznie mniej niż widoczny wpływ na społeczeństwa, które zaczynają się chwiać.

Polityczne konsekwencje wysokiego bezrobocia

Bardzo ważne jest aby zrozumieć konsekwencje tego rodzaju bezrobocia. Chodzi tu o długoterminowe bezrobocie klasy niższej. Ten rodzaj bezrobocia uderzył średnią i wyższą klasę pracowników. Rozpatrzmy architekta, którego znam w Hiszpanii, który stracił pracę. Żonaty, z dziećmi, był zatrudniony przez dłużysz czas co spowodowało, że podpadł w zupełnie inny i niespodziewany sposób życia. Z biedą ciężko jest sobie poradzić, ale jeśli powiązana jest z utratą statusu, ból jest potęgowany a potencjalna polityczna siła rośnie.

Trudno sobie wyobrazić, że idea ograniczania wydatków, narzucona przez Niemcy, będzie zdolna przetrwać politycznie. We Włoszech z „tylko” 11,7%. bezrobociem, sukces Ruchu Pięciu Gwiazd reprezentuje nieuchronną odpowiedź na kryzys. Dotychczas, obawa bankructwa była głównym zagrożeniem Europejczyków, przynajmniej wśród elit finansowych, politycznych i dziennikarskich. Przeszli oni długa drogę rozwiązując problem związany z systemem bankowym. Ale udało im się to zrobić kosztem wywołania olbrzymiego kryzysu socjalnego. A ten rodzaj kryzysu generuje polityczną reakcję, która spowoduje, że niemiecka strategia nie zostanie zrealizowana. Dla południowej Europy, z kryzysem socjalnym który będzie trwał długi czas, tak jak we Wschodniej Europie, nie jest jasne jak spłata zadłużenia ma przynieść korzyści krajom spłacającym. Jeśli zbankrutują mogą być wykluczone z rynków kapitałowych , ale koszt pozostania w tym systemie jest dzielony tak nierównomiernie, że polityczne zaplecze dla rządu w zamian za oszczędności jest mało znaczące.

Ten trend jest potęgowany przez rosnącą wrogość wobec Niemiec. Berlin widzi siebie jako wirtuoza oszczędności. Inni jako zachłannego w swoje agresywnej polityce eksportowej, która głównie sprzedaje bezrobocie. Które z nich jest prawdziwe jest bez znaczenia. Faktem jest to, że wszyscy jesteśmy świadkiem rosnącego zróżnicowania pomiędzy niemieckim blokiem a resztą Europy i jest to jedna z najbardziej znaczący zmian od czasu kiedy rozpoczął się kryzys.

Rosnące napięcie pomiędzy Francją i Niemcami jest równie ważne. Francusko-niemieckie relacje były nie tylko jednym z założycielskich zasad Unii Europejskiej ale jednym z powodów dla których unia w ogóle istnieje. Po dwóch wojnach światowych, zrozumiano, że pokój w Europie zależy od zgody pomiędzy Paryżem a Berlinem. Obecnie relacje są dalekie od wrogich, niemniej są napięte. Niemcy widzą Europejski Bank Centralny jako kontynuatora polityki kontroli inflacji, co leży w interesie Niemiec. Francja z blisko 11-procentowym bezrobociem, potrzebuje EBC do stymulowania europejskiej gospodarki w celu redukcji bezrobocia. To nie jest sekret. Dyskusje toczą się o to, kto będzie kontrolował EBC, jakie są priorytety Europy, i ostatnie jak Europa chce istnieć z takimi znaczącymi różnicami w poziomie bezrobocia pomiędzy członkami.

Jedną z odpowiedzi może być znaczący wzrost bezrobocia w Niemczech. To mogłoby łagodzić antyniemieckie uczucia, ale nie rozwiąże problemu. Bezrobocie, na takim poziomie jakiego doświadcza wiele krajów, podkopuje siłę polityczną rządów do przeforsowania polityk potrzebnych do poradzenia sobie z kryzysem finansowym. Argument Ruchu Pięciu Gwiazd przemawiającym za bankructwem kraju nie pochodzi od marginalnych partii. Elity mogą odnosić się do tego ruchu z pogardą, ale zdobył on 25% głosów. A należy pamiętać, że bohater euro entuzjastów, Mario Monti, ledwie 10% głosów, tylko rok po tym, jak Europa świętowała jego zwycięstwo.

Faszyzm ma swoje korzenie w Europie, w drastycznej gospodarczej porażce, której elity finansowe nie zdołały rozpoznać, a która prowadziła od politycznych konsekwencji bezrobocia. Elity śmiały się z partii prowadzonych przez ludzi, którzy byli włóczęgami i sprzedawali karki pocztowe na ulicy, obiecując cud gospodarczy, jeśli tylko odpowiedzialni za biedę kraju zostaną wyeliminowani. Mężczyźni i kobiety, których drobnomieszczańskie życie zmieniło się w wyniku kryzysu, nie śmieli się z nich, ale z nadzieją i ochoczo się na to zgodzili. Rezultatem był rząd, który zamknął swoją gospodarkę przed światem i prowadził swoją politykę za pomocą dyrektyw i manipulacji.

To właśnie stało się po I Wojnie Światowej. Nie pojawiło się to po II Wojnie Światowej, tylko dlatego, że Europa była okupowana. Ale kiedy przyjrzymy się stopie bezrobocia dzisiaj, zróżnicowaniu pomiędzy regionami Europy oraz dostrzeżemy to, że nie ma wizji poprawy, że klasa średnia jest sprowadzona do rangi wywłaszczonych, możemy zobaczyć, że podobny scenariusz się formułuje.

Historia nie powtarza się dokładnie tak samo. Faszyzm w stylu  1920` i 1930` obecnie jest już martwy. Ale powstanie nowych partii politycznych mówiących w imieniu bezrobotnych i biednych jest czymś, co jest trudne do wyobrażenia. Niezależnie, czy jest to Złoty Świt - skrajnie prawicowa partia nacjonalistyczna w Grecji, czy Ruch Wyzwolenia Katalonii, wzrost ilości partii dążących do zredefiniowania systemu, który atakował klasę średnią jest bezsprzeczny. Włochy po prostu, ponownie były pierwszymi, które tego doświadczają.

Nie wiadomo jak ta niebezpiczena tendencja będzie rozprzestrzeniać się pomiędzy krajami starego kontynentu, ale także jak Europa może uniknąć kolejnego kryzysu finansowego, w sytuacji kiedy wola polityczna realizowania polityki oszczędności jest coraz mniejsza. Trudno również określić jak strefa wolnego handlu przetrwa w obliczu pilnej potrzeby stojących przed niemiecką gospodarką - eksportu takich ilości jakie są w obrocie obecnie. Różnice pomiędzy interesami Niemiec oraz krajów z południowej i wschodniej Europy stały się bardziej znaczące i rosną, w większym niż się wydaje tempie. Kompromis był możliwy by ocalić banki, tylko dlatego, że kompromis miał niezamierzone konsekwencje uruchamiające siły, które mogłyby go podkopać, a z których główną jest rosnące bezrobocie.

W tym kontekście trudno jest wyobrazić sobie zwykłą politykę europejską. W ogólnym sensie istnieje jedna. Ale to jak kraje z 5,2 procentowym bezrobociem tworzą bieżącą politykę gospodarczą z tymi, którzy mają 11-, 14- albo 27-porcentowe bezrobocie jest trudne do wyobrażenia. Dodatkowo z bezrobociem związany jest spadek popytu na produkty i mniejszy apetyt na Niemiecki eksport. Jak Berlin poradzi sobie z tym problemem, jest tajemnicą.

Kryzys bezrobocia jest politycznym kryzysem, a polityczny kryzys podkopuje wszystkie europejskie instytucje, które pracowały ciężko by ukonstytuować się. Przez 17 lat Europa rozwijała się, ale to było czas największej prosperity w historii. Póki co Unia Europejska nie doświadczyła starego i poważnego europejskiego koszmaru: bezrobocia na masowa skalę. Testem przed jakim stoi Europa nie jest dług wewnętrzny. Jest nim to, czy zdoła uniknąć starego i złego nawyku mającego korzenie w bezrobociu.

 

oryginał: Europe, Unemployment and Instability | Stratfor

W Europie wyższa płaca minimalna nie oznacza większych problemów na rynku pracy. Poziom najniższego wynagrodzenia na Starym Kontynencie zależny jest przede wszystkim od kwestii historyczno-geograficznych. Mimo tego, nie da się ukryć, że płaca minimalna ma wpływ na zatrudnienie.

Projekty

Sojusz dla Kompetencji

Wspólny projekt Forum Młodych Lewiatan i Uniwersytetu SWPS wspierający studentów i absolwentów wchodzących na rynek pracy. Podczas konferencji i sesji warsztatowych studenci i absolwenci będą mieli niepowtarzalną możliwość wymieniać się...

Czytaj więcej

Komentarze i analizy

Stopa referencyjna już na poziomie 2,5%

Po raz kolejny po decyzji Rady Polityki Pieniężnej mamy okazje być świadkami najniższego poziomu stóp procentowych w historii. Decyzją RPP podstawowa, referencyjna stopa wynosi 2,5%.

Czytaj więcej

Stopa referencyjna pierwszy raz w histor…

Stopy procentowe osiągnęły, po czerwcowej decyzji RPP, pierwszy raz w historii poziom poniżej 3%,. Podstawowa referencyjna stopa, zgodnie z przewidywaniami Forum Młodych, wynosi obecnie 2,75%.

Czytaj więcej

Główny indeks warszawskiej giełdy wzrósł…

Ostatni miesiąc dla polskiej giełdy okazał się korzystny i przyniósł znaczne wzrosty na warszawskim parkiecie. Najszerszy indeks warszwskiego parkietu - WIG  wzrósł o 3644 punktów, czyli 8,3% względem notowań z...

Czytaj więcej
Forum Młodych Lewiatan ul. Zbyszka Cybulskiego 3, 00-727 Warszawa